مقدمه

طي چند سال اخير با افزايش درآمدهاي ارزي بحث بر سر چگونگي استفاده مطلوب از اين منابع در محافل علمي و اجرايي فزوني يافته و كار به جايي رسيد كه رئيس جمهور محترم درفراخواني از اهل فن درخواست نمودند راهكارهاي عالمانه خود جهت استفاده مطلوب از درآمدهاي ارزي را اعلام نمايند. آنچه كه طي چند سال گذشته نگراني دلسوزان و كارشناسان علم اقتصاد را بر انگيخته تبديل ارز به ريال و تزريق آن به اقتصاد ملي است، چرا كه اجراي چنين روندي موجب افزايش نقدينگي، تورم و كاهش ارزش پول ملي مي گردد و به گونه اي نابود كردن بخش قابل توجهي از درآمدهاي ارزي محسوب مي گردد.

برخي معتقدند مي توان ميزان مشخصي از درآمدهاي ارزي را به ريال تبديل نمود، مثلا تبديل حداكثر تا 25 ميليارد دلار به ريال اثر مخرب كمتر يا به نقلي قابل كنترل تري دارد كه البته معتقدين به اين نظريه تاكيد دارند كه ريال حاصل از اين فرآيند نبايد صرف هزينه‏هاي جاري شود بلكه بايد در امر توليد و توسعه سرمايه گذاري گردد. چرا كه اگر اين ميزان ريال تبديل شده به عنوان هزينه‏هاي جاري دولت لحاظ گردد، با ايجاد تورم و كاهش ارزش پول ملي اثرات شبيه توليد پول بدون پشتوانه را دارد. بنا بر اين شايد بهتر باشد بجاي نابود كردن درآمدهاي نفتي از اين روش پول مورد نياز براي هزينه‏هاي عمراني و توسعه‏اي چاپ گردد. تا اينكه درآمدهاي نفتي با تبديل به ريال نابود شوند.
بهر حال در يك نگاه كلي بهترين روشهاي استفاده از درآمدهاي ارزي عبارتند از:

- واردات كالاهاي واسطه اي واحدهاي توليدي  و نيازهاي اساسي مردم به گونه اي كه توليدات داخل توان رقابت و حضور در بازار را از دست ندهند
- صرف هزينه هاي ارزي جهت خريد دانش فني و بومي كردن آن
- صرف هزينه هاي ارزي جهت آموزش نيروي انساني و تربيت نيروي انساني و مدير ماهر
- سرمايه گذاري پايدار در خارج كشور در زمينه هاي صنعتي و معدني و كشاورزي  و...
- اختصاص منابع ارزي جهت واردات ماشين آلات و تجهيزات مورد نياز طرحهاي توسعه اي خصوصا طرحهاي توسعه شبكه حمل و نقل ريلي و دريايي و هوايي

به نظر مي رسد تامين نيازهاي ريالي طرح‏هاي توسعه اي و عمراني بايد از طريق ماليات و عوارض تامين گردد، ولي اگر بنا باشد تبديل دلار به ريال ادامه يابد نبايد براي هزينه هاي جاري باشد بلكه براي تامين نياز مالي طرحهاي توسعه‏اي و عمراني خصوصا توسعه شبكه مدرن ريلي انجام پذيرد، چرا كه توسعه شبكه مدرن ريلي در سراسر كشور موجب صرفه جويي گسترده در مصرف انرژي و توسعه ساير بخشها و افزايش رفاه و آسايش اجتماعي مي گردد.